Créditos ECTS Créditos ECTS: 6
Horas ECTS Criterios/Memorias Horas de Titorías: 12 Clase Expositiva: 34 Clase Interactiva: 14 Total: 60
Linguas de docencia Castelán (100%)
Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007 - 822/2021
Departamentos: Xeografía
Áreas: Xeografía Humana
Centro Facultade de Humanidades
Convocatoria: Primeiro semestre
Docencia: Sen docencia (Extinguida)
Matrícula: Non matriculable
Preténdense alcanzar os seguintes obxectivos:
1º). Coñecer as interrelacións existentes entre o home e o medio natural que determinan a diferenciación xeográfica da paisaxe e a comprensión da organización do espazo.
2º). Describir, analizar e localizar espacialmente os feitos xeográficos máis significativos que se derivan da intervención dos distintos grupos humanos sobre o territorio, profundando na súa capacidade para organizar e transformar os espazos. Deste xeito, o alumnado será capaz de identificar e explicar as características fundamentais que presentan as diferentes paisaxes culturais e xeográficos creados e modelados polo home.
3º). Coñecer e analizar as principais fontes de información e documentación sobre a poboación e o crecemento urbano a escala mundial.
4º). Analizar os cambios demográficos recentes, o crecemento e a distribución espacial da poboación mundial.
5º). Comprobar a transcendencia e dimensión mundial do fenómeno urbano, a función das cidades e os problemas actuais que afectan ás grandes aglomeracións urbanas.
6º). Identificar os cambios e transformacións recentes que afectan as paisaxes rurais e industriais, como consecuencia do impacto da urbanización e das actividades económicas que nel desenvólvense, destacando o protagonismo das multinacionais e das novas tecnoloxías na localización e configuración dos novos espazos industriais.
7º). Descubrir a magnitude do espazo marítimo, o seu potencial de recursos económicos e a envergadura das actividades que del derívanse, así como os impactos ambientais que lles afectan e os conflitos que xorden polo seu dominio estratéxico.
8º). Interpretar e comentar mapas temáticos con contidos e información xeográfica e territorial.
9º). Recoñecer a dimensión xeográfica e territorial dos grandes problemas globais, de gran relevancia social, que existen no mundo actual.
Tema I. Conceptos básicos de cartografía
1. A terra e a súa representación no plano.
2. A cuadrícula de coordenadas xeográficas.
3. Proxeccións cartográficas.
4. Escalas cartográficas.
5. Tipos de mapas e os seus elementos.
6. A representación dos datos xeográficos.
7. Técnicas de simbolización cartográfica.
Tema II. Cartografía xeral e temática
1. O Mapa Topográfico Nacional e a súa interpretación
2. Os mapas xeolóxicos e de usos do solo.
3. Fotografía aérea, ortofotos e ortoimaxes.
4. A teledetección e as súas aplicacións.
Tema III. Fontes de información xeoespacial
1. Entidades de referencia con información xeorreferenciada a escala global.
2. Organizacións destacadas con información xeográfica, cartográfica e estatística:
2.1. Do mundo.
2.2. Unión Europea.
2.3. España.
2.4. Galicia.
3. Xeoportais temáticos e recursos didácticos xeográficos.
Bibliografía básica:
Aranaz Del Río, F. (2019). Tu amigo el mapa. Centro Nacional de Información Geográfica. Instituto Geográfico Nacional (IGN). Madrid. Ministerio de Fomento. Gobierno de España. Formato digital: https://www.ign.es/resources/acercaDe/libDigPub/tu-amigo-el-mapa.pdf
Fernández-Coppel, I.A. (2001). Localizaciones geográficas. Las coordenadas geográficas y la proyección UTM. Universidad de Valladolid. Formato electrónico en: http://www.cuevascastellon.uji.es/varios/cartografia_geograficas_utm_da…
IGN (2023). Conceptos cartográficos. Instituto Geográfico Nacional (IGN). Madrid. Ministerio de Fomento. Gobierno de España. En: https://www.ign.es/web/resources/cartografiaEnsenanza/conceptosCarto/de…
Miraglia, M. y otros (2010). Manual de Cartografía, Teleobservación y Sistemas de Información Geográfica. Laboratorio de Sistemas de Información Geográfica. Instituto del Conurbano. Buenos Aires. Universidad Nacional de General Sarmiento. Publicación electrónica: https://repositorio.ungs.edu.ar/handle/UNGS/160
Muñoz Bollas, A. (2009). Geodesia y cartografía: Fundamentos de los sistemas de información geográfica. Barcelona. Universitat Oberta de Catalunya. Formato electrónico: https://openaccess.uoc.edu/handle/10609/53642
Puyol, R. y Estébanez, J. (1978): Análisis e interpretación del mapa topográfico. Tebar Flores. Madrid.
Bibliografía complementaria:
Buzo, I.; Guallart, C. y otros (2015). Atlas digital escolar. Grupo de trabajo Atlas Digital Escolar y ESRI España. En: <http://atlas-escolar.maps.arcgis.com/apps/MapJournal/index.html?appid=7…>. Consulta: 21/11/2021.
IGN (2023). Portales temáticos. Instituto Geográfico Nacional. Madrid. En: https://www.ign.es/web/ign/portal
Instituto Galego de Estatística (2021). Información estatística por temas e productos. Xunta de Galicia. Santiago de Compostela. En: <https://www.ige.eu/web/index.jsp?idioma=gl>. Consulta: 12/11/2021.
Instituto Nacional de Estadística (2021). Productos y servicios. Gobierno de España. Madrid. En: <https://www.ine.es/index.htm>. Consulta: 12/11/2021.
Lázaro y Torres, Mª.Lª y Real Sociedad Geográfica (2014). Internet y SIG para el análisis territorial. La geoinformación en Internet. Madrid. Real Sociedad Geográfica. Consulta electrónica en el repositorio documental de la Universidad de Córdoba: <http://www.uco.es/~gt1tomam/master/pes/geoinformacion.pdf>. Consulta: 12/11/2021
Ministerio de Transportes (2023). Infraestructura de Datos Espaciales de España (IDEE). Madrid. Ministerio de Transportes. Gobierno de España. En: https://www.idee.es/web/idee/inicio
Naciones Unidas (2021). El sistema de las Naciones Unidas. Nueva York. En: <https://www.un.org/es/about-us/un-system>. Consulta: 12/11/2021.
Xunta de Galicia (2021). Información xeográfica de Galicia. Santiago de Compostela. Xunta de Galicia. En: <http://mapas.xunta.es/portada>. Consulta: 10/10/2021.
BÁSICAS E XERAL
CG1 - Mostrar flexibilidade e dinamismo e, polo tanto, ser capaz de adaptarse a novas situacións, mantendo unha actitude
positiva e proactiva
CG2 - Adquirir a capacidade analítica e crítica necesaria para aportar solucións e novas ideas, así como para transmitir
información e coñecemento.
CG3 - Organizar o traballo, con iniciativa e capacidade de liderado, tendo en conta as características do proxecto e as súas características.
función nunha estrutura organizativa.
CB1 - Que o alumnado demostre posuír e comprender coñecementos nunha área de estudo que parte da base da educación secundaria xeral, e que adoita estar a un nivel que, aínda que está apoiado en libros de texto avanzados, inclúe tamén algúns aspectos. implicando coñecementos da vangarda do seu campo de estudo
CB2 - Que os estudantes saiban aplicar os seus coñecementos ao seu traballo ou vocación dun xeito profesional e posúan o
competencias que adoitan demostrarse mediante a elaboración e defensa de argumentos e a resolución de problemas dentro da súa área de estudo.
CB3 - Que os estudantes teñan a capacidade de reunir e interpretar datos relevantes (normalmente dentro da súa área de estudo) para emitir xuízos que inclúan a reflexión sobre cuestións relevantes de carácter social, científico ou ético.
CB4 - Que o alumnado poida transmitir información, ideas, problemas e solucións a un público tanto especializado como non especializado
especializada.
CB5 - Que os estudantes desenvolveron aquelas habilidades de aprendizaxe necesarias para emprender estudos posteriores
cun alto grao de autonomía.
TRANSVERSAL
CT1 - Adquirir habilidades para analizar e sintetizar información procedente de diferentes fontes, valorando a súa relevancia e interese.
en función dos obxectivos perseguidos.
CT5 - Coñecer e aplicar correctamente ferramentas informáticas e xestionar as novas tecnoloxías relacionadas cos ámbitos de coñecemento da titulación, tanto para fins de investigación, como para a docencia e para o exercicio profesional.
CT6 - Organizar e planificar o traballo en función dos obxectivos e dos recursos dispoñibles.
CT7 - Traballar en equipo, compartindo coñecementos e sabendo comunicalo ao resto do equipo, á organización e á comunidade.
sociedade.
CT8 - Desenvolver a creatividade, a iniciativa e o espírito emprendedor.
CT9 - Manter un compromiso ético e mostrar sensibilidade ante as cuestións sociais ou ambientais.
ESPECÍFICO
CE12 - Coñecer as posibilidades que ofrecen os novos contornos dixitais para a reinterpretación da experiencia cultural, tanto no que se refire á difusión e xeración de materiais complementarios, como á propia creación dixital.
CE14 - Coñecer as diferentes dimensións do territorio e analizar as estratexias de desenvolvemento sostible mediante actividades culturais (turismo, xestión e conservación do patrimonio, espectáculos, etc.).
CE15 - Coñecer o funcionamento dos repositorios culturais (museos, arquivos, bibliotecas, etc.) e aplicar as
procedementos de cultura dixital á súa xestión.
- Localizar e coñecer os principais recursos cartográficos e centros de referencia nacionais e internacionais que proporcionan datos con información xeográfica xeorreferenciada sobre o territorio a escala global e local.
Esta materia impartirase de forma mixta. En consecuencia, combinaranse as sesións presenciais (14 horas de docencia presencial e 12 horas de titorías en grupo reducido) coa formación a distancia. Para iso activarase un curso virtual da materia, onde o alumno disporá de todas as indicacións que sexan necesarias para o correcto desenvolvemento e utilización da materia. O alumno deberá realizar un traballo persoal de estudo a partir dos materiais que se propoñan na Guía Didáctica da materia, e despois da pertinente lectura comprensiva dos textos impresos que se detallan para cada unha das unidades temáticas, estudiará cada un dos temas. e contidos do programa. Para o estudo dos contidos disporase, ademais das lecturas indicadas para cada unidade temática, dunha serie de explicacións complementarias e orientacións didácticas que se utilizarán na Aula Virtual, unha Guía Didáctica e diversos soportes, entre os que se atopan os educativos. vídeos.e material audiovisual diverso. Para a realización de todas as actividades que constitúen o estudo da materia, o alumno deberá organizar e distribuír o seu tempo de forma persoal e autónoma, axeitada ás súas necesidades e desexos. Recoméndase dedicar o 70% do tempo ao estudo dos contidos do programa e á realización das actividades prácticas, reservando o resto para a asistencia ás sesións presenciais e outras tarefas. É importante romper a pasividade do alumno e fomentar o traballo individual. Para iso, utilizaranse no proceso de aprendizaxe técnicas de ensinanza dinámica e activa. Por todas estas razóns e para acadar os obxectivos propostos e desenvolver adecuadamente os contidos do programa, proponse unha estratexia de intervención docente baseada nos seguintes mecanismos:
1º). Aula virtual da materia. Activarase unha plataforma electrónica no Campus virtual da USC para impartir esta materia a distancia. Esta aula proporcionará a información necesaria para avanzar no proceso de aprendizaxe. A devandita plataforma será un dos instrumentos que permitirá a interacción entre o alumno e o profesor, especialmente con aqueles que non poidan asistir ás sesións presenciais. Na web oficial do curso poderás acceder aos contidos, actividades e recursos audiovisuais, e a toda a información imprescindible para que o alumnado poida elaborar os contidos da materia e as actividades prácticas asociadas a eles. Tamén será a canle máis axeitada para artellar foros de debate e suscitar dúbidas sobre os contidos e actividades propostas.
2º). Sesións de docencia presencial. Están previstas 14 horas de docencia presencial. O estudante ten a posibilidade de asistir ás sesións presenciais semanais dunha hora de duración, que se desenvolverán na Facultade de Humanidades ao longo do curso académico. Os estudantes tamén poderán seguir estas sesións presenciais en liña e de xeito remoto a través da tecnoloxía de streaming (Microsoft Teams). Estas sesións, que serán abertas e participativas, están deseñadas para explicar, desenvolver e comentar os contidos teóricos de máis difícil comprensión, centrarse nos aspectos básicos e relevantes, actualizar adecuadamente os contidos, resolver as cuestións temáticas plantexadas para cada unidade. e complementar a información que o alumnado recompila directamente a través das lecturas recomendadas e das actividades prácticas realizadas ou en curso. Todos os recursos e materiais empregados nas sesións presenciais poranse a disposición de todo o alumnado a través da Aula Virtual da materia.
3º). Titorías en grupos reducidos. Prográmanse 12 horas de titorías en grupo reducido, que servirán para resolver dúbidas metodolóxicas e aspectos específicos relacionados cos contidos e actividades prácticas, sistemas de avaliación e orientacións didácticas específicas. Estas titorías, que se realizarán de forma electrónica a través da Aula Virtual da materia (chat e foro de dúbidas e consultas) e tamén a través do correo electrónico, planificaranse en 12 semanas diferentes, tendo en conta as franxas horarias que favorecen a participación maioritaria do alumnado implicado.
4º). Lecturas básicas. Con carácter xeral, e con carácter previo á celebración das sesións presenciais que se van desenvolver na aula, o alumno deberá realizar un resumo das lecturas básicas indicadas para cada unha das unidades temáticas. Deste xeito, nas sesións teóricas dedicadas á análise de cada tema, o alumnado disporá de información previa e coñecemento dos contidos esenciais de cada tema, así como das actividades prácticas a realizar en cada caso, que favorecerán o proceso de comprensión. e aprendizaxe, a asimilación dos contidos e a participación nos debates e discusións relacionados cos temas obxecto de estudo e análise. Neste sentido, cómpre lembrar que o alumnado adoita lembrar case o 90% dos traballos que escriben eles mesmos, mentres que só conservan non máis do 20% do que escoitan. Isto mostra a eficacia das tarefas prácticas consistentes na elaboración de resumos previos á realización das sesións teóricas sobre un determinado tema.
5º). Animación audiovisual. Co fin de motivar ao alumnado e introducilo nos campos de coñecemento obxecto de estudo, realizouse unha ampla recompilación de material audiovisual que o alumnado pode utilizar para afondar ou profundizar nunha determinada temática. Trátase de vídeos educativos ou curtametraxes documentais, relacionados cos contidos da materia. Neste sentido, o vídeo convértese nunha excelente ferramenta para motivar ao alumno e facelo participar nunha estratexia de aprendizaxe eficaz (lembremos que segundo as investigacións realizadas polos equipos de psicopedagoxía, o alumno tende a reter case o 50% do que ve e escoita simultaneamente). ). Todo isto constitúe un complemento idóneo se temos en conta que antes do inicio das clases e das sesións teóricas o alumnado ten que ler e resumir os artigos propostos para cada tema. A relación de vídeos e documentais seleccionados para cada unidade temática concrétase no apartado sétimo da Guía didáctica da materia.
6º). Actividades prácticas. Proba de Avaliación Continua (PEC). A realización do mesmo, que será obxecto dun proceso de avaliación continua, é de vital importancia para consolidar a asimilación dos contidos, favorecer a comprensión e desenvolvemento do coñecemento, fomentar a capacidade de análise documental e o espírito crítico. As actividades prácticas, polas súas características e materiais necesarios, realizaranse fóra da aula. En todo caso, nas sesións presenciais achegaranse as bases teóricas e as orientacións que sexan necesarias para a súa resolución e mellor realización. A relación completa das devanditas actividades (PEC) estará dispoñible na Aula Virtual da materia (Campus Virtual da USC). Do mesmo xeito, infórmase de que o profesor da materia cualificará as actividades e tarefas de avaliación continua, nun prazo non superior a un mes.
7º). Foros de debate e discusión. Coa información das lecturas e os resumos elaborados polo alumno, a información achegada polos recursos audiovisuais empregados, as explicacións complementarias achegadas polo profesor e os coñecementos adquiridos coa realización das actividades prácticas, o alumnado poderá participar activamente na foro que estará operativo na Aula Virtual da materia, co fin de extraer as conclusións máis relevantes de cada unidade temática.
8º). Titorías virtuais e telefónicas. As titorías virtuais realizaranse a través da Aula Virtual da materia e a través do foro de preguntas e consultas que se activarán na dita aula, de forma permanente, para resolver todo tipo de problemas relacionados cos contidos e actividades prácticas da materia. Neste sentido, indícase que as consultas realizadas polo alumnado, a través da Aula Virtual ou por correo electrónico, serán atendidas nun prazo non superior ás 48 horas de xornada lectiva, sempre que o profesor non estea desfrutando de permiso oficial. Do mesmo xeito, as titorías e consultas telefónicas realizaranse ao longo do ano no horario de titoría do profesor que aparece na páxina web oficial da USC.
Con carácter xeral, a avaliación de cada alumno realizarase do seguinte xeito:
1. Para o alumnado que concorra á primeira convocatoria ordinaria (primeira oportunidade), a avaliación desta materia realizarase do seguinte xeito:
1.1. Avaliación continua. Proba de Avaliación Continua (PAC). Como avaliación continua, o alumnado deberá realizar as actividades prácticas (PAC) que se especifican na Aula Virtual da materia e entregalas nos prazos previstos para a súa corrección. Este mecanismo de avaliación ponderará na nota final, ata un máximo do 60%, mentres que a proba final ou exame escrito representará o 40% da nota final. En cada un dos traballos e actividades que presenta o alumno analizarase: a súa estrutura, a calidade da escrita e da documentación achegada, a orixinalidade das respostas, a adecuación dos contidos tratados e analizados e a síntese dos información facilitada, a ortografía e a presentación xeral das actividades realizadas, así como a citar correctamente as fontes documentais e bibliográficas utilizadas.
1.2. Proba final. Trátase dun exame escrito sobre todos os contidos e cuestións que se abordan no conxunto de actividades prácticas. Esta proba terá unha duración máxima de dúas horas, combinará aspectos teóricos e prácticos e representará o 40% da nota final.
2. Para os estudantes de segunda oportunidade e repetidores aplicaranse os mesmos criterios de avaliación establecidos para a primeira oportunidade. Deste xeito, a presentación e realización das actividades prácticas suporá o 60% e a proba ou exame final o 40% da nota final de cada alumno.
Nos casos de plaxio ou realización fraudulenta de exercicios ou probas, así como no caso de uso indebido das tecnoloxías na realización de tarefas, estarase ao disposto na normativa de avaliación do rendemento académico do alumnado e de revisión das cualificacións da USC.
En canto á distribución do tempo dispoñible, cómpre sinalar que as seis unidades temáticas propostas están deseñadas para ser cursadas en 150 horas, das cales 24 corresponden a horas presenciais e 120 a horas de traballo autónomo do alumno fóra da aula. Deste xeito, e seguindo as directrices da Declaración de Boloña sobre o Espazo Europeo de Educación Superior, as actividades que se inclúen na Guía Docente pretenden promover o traballo específico de cada alumno fóra das aulas. Así, por cada hora de clase presencial contémplanse case dúas horas de traballo persoal, que o alumno dedicará a escribir comentarios sobre lecturas e a realizar actividades prácticas e complementarias. Na seguinte táboa indícase, e a modo orientativo, a distribución das cargas de traballo en horas segundo os créditos ECT. O tempo estimado (en horas) para cada tipo de actividade é o seguinte:
Exposición de contidos básicos e clases prácticas (presenciales): 14 horas
Titorías para orientar cuestións teórico-metodolóxicas (presenciales): 12 horas
Traballo persoal do alumno e outras actividades (non presenciais): 120 horas
Exame: 4 horas
Total de horas estimadas: 150
Antonio Doval Adan
Coordinador/a- Departamento
- Xeografía
- Área
- Xeografía Humana
- Correo electrónico
- antonio.doval [at] usc.es
- Categoría
- Profesor/a: Titular de Universidade
| Mércores | ||
|---|---|---|
| 19:00-20:00 | Grupo /CLIS_01 | Aula 13 |
| 19.01.2024 10:00-12:30 | Grupo /CLE_01 | Aula 13 |
| 04.07.2024 16:00-18:00 | Grupo /CLE_01 | Aula 16 |
| Docente | Idioma |
|---|---|
| DOVAL ADAN, ANTONIO | Castelán |
| Docente | Idioma |
|---|---|
| DOVAL ADAN, ANTONIO | Castelán |
| Docente | Idioma |
|---|---|
| DOVAL ADAN, ANTONIO | Castelán |